Ngày hội nằm trong khuôn khổ Dự án Hỗ trợ triển khai can thiệp Sức khỏe Tâm thần và Hỗ trợ Tâm lý Xã hội (MHPSS) cho trẻ em tại các trường học bị ảnh hưởng bởi bão lũ tại Cao Bằng và Lạng Sơn, dưới sự hỗ trợ kỹ thuật của UNICEF và Viện KHGDVN, và hỗ trợ tài chính của chính phủ Anh và Dự án xoá bỏ bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em (EVAWC) từ chính phủ Úc.

Đến tham dự Ngày hội có sự tham dự của bà Hoàng Lan Anh, đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNICEF); về phía Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam có các chuyên gia tâm lý học, giáo dục học; về phía 24 nhà trường có Ban giám hiệu, 600 giáo viên, hơn 6000 học sinh cùng 480 cha mẹ học sinh đại diện cho các khối lớp và  đại diện cán bộ giáo dục tại xã nơi trường đóng.

Phát biểu tại Ngày hội, bà Hoàng Lan Anh, đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam nhấn mạnh rằng Ngày hội Sức khỏe tâm thần và An toàn cho Trẻ em không chỉ là một sự kiện, mà là thông điệp khẳng định trẻ em không đơn độc; cảm xúc của các em, đặc biệt sau những tác động của thiên tai, là hoàn toàn bình thường và rất cần được lắng nghe, quan tâm và bảo vệ trong một môi trường học đường an toàn, thân thiện. Thông qua sự đồng hành của UNICEF cùng các đối tác trong nước và quốc tế, chương trình hướng tới xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, nơi trẻ em được hỗ trợ về sức khỏe tâm thần và bảo vệ toàn diện.

Bà Hoàng Lan Anh – đại diện Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc phát biểu tại Ngày hội

Phát biểu chào mừng tại ngày hội, đại diện Ban Giám hiệu 24 nhà trường đã nhấn mạnh ý nghĩa của việc chăm sóc sức khỏe tâm thần và xây dựng môi trường học đường an toàn trong bối cảnh học sinh còn chịu nhiều tác động sau thiên tai. Nhà trường cam kết đồng hành cùng học sinh trong việc xây dựng một môi trường học tập an toàn, tôn trọng và không bạo lực – nơi mỗi học sinh đều cảm thấy mình có giá trị và không đơn độc. Qua bài phát biểu, các thầy cô cũng gửi gắm thông điệp từ Nhà trường “Chúng tôi không chỉ dạy chữ, mà còn nỗ lực xây dựng một "lá chắn" bảo vệ vững chắc, giúp các em học sinh tự tin, an toàn và phát triển toàn diện cả về trí tuệ lẫn tâm hồn”.

Đại diện cho Viện KHGD Việt Nam đã đã bày tỏ sự cảm ơn tới Quỹ nhi đồng Liên hợp Quốc tại Việt nam (UNICEF), Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn cùng các phòng chuyên môn của Sở đã luôn quan tâm, phối hợp và tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai hiệu quả các hoạt động hợp tác giữa Viện KHGDVN và UNICEF tại địa phương.  Sự đồng hành tích cực của Sở GD&ĐT đã góp phần quan trọng vào việc triển khai hiệu quả các hoạt động giáo dục trong thời gian qua và là nền tảng để các hoạt động tiếp tục được duy trì, phát triển bền vững trong thời gian tới. Bên cạnh đó cũng đã giới thiệu về hoạt động của toàn bộ ngày hội, nội dung 04 tờ rơi được phát trong ngày.

PGS.TS Nguyễn Hồng Thuận -Giám đốc Trung tâm nghiên cứu phát triển trẻ em và con người

Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam 

TS. Hà Thị Thúy, Trung tâm Hợp tác phát triển- Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

TS. Trần Thị Hương Giang, Trung tâm Hợp tác phát triển- Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam - Giới thiệu về nội dung tờ rơi cho Giáo viên, Học sinh và CMHS toàn trường 

Ngay sau phần khai mạc là các hoạt động chung toàn trường tại sân trường. Không khí chương trình được khởi động bằng các tiết mục văn nghệ do chính học sinh biểu diễn, tạo tâm thế vui tươi, gắn kết trước khi bước vào nội dung chính.

Tiếp đó, học sinh toàn trường cùng tham gia hoạt động khởi động với ba kỹ năng tự điều chỉnh cảm xúc nhanh. Dưới sự hướng dẫn của chuyên gia, các em thực hành hít thở sâu – chậm, thả lỏng cơ thể và gọi tên cảm xúc của mình ở thời điểm hiện tại. Hoạt động ngắn gọn nhưng giúp các em nhận ra rằng việc nhận diện cảm xúc là bước đầu tiên để bảo vệ và chăm sóc bản thân. Thông điệp được nhấn mạnh: không có cảm xúc nào là sai; mỗi cảm xúc đều cần được lắng nghe.

Phần cung cấp kiến thức chung được triển khai theo hình thức tương tác “Đúng hay Sai?”, giúp học sinh nhận diện những hiểu lầm phổ biến về căng thẳng tâm lý và nguy cơ bạo lực, xâm hại. Thông qua các câu hỏi ngắn, gần gũi, các em được củng cố thông điệp quan trọng: sau thiên tai, trẻ em có thể dễ bị tổn thương hơn; khi buồn lo kéo dài, các em không nên giấu kín; và ở trường hay ở nhà, luôn có người lớn đáng tin cậy để tìm đến khi không an toàn.

Chuyên gia cũng giới thiệu mô hình “3 bước an toàn” gồm: Nhận biết – Tự bảo vệ – Tìm hỗ trợ. Học sinh được hướng dẫn cách nhận diện những dấu hiệu không an toàn, cách nói “KHÔNG” khi cảm thấy khó chịu, và cách tìm kiếm sự giúp đỡ từ thầy cô, cha mẹ hoặc người chăm sóc. Hoạt động kết nối cảm xúc cuối phần này với những khẩu hiệu đồng thanh như “Em có quyền được an toàn và được giúp đỡ” đã tạo nên sự gắn kết và lan tỏa tinh thần tích cực trong toàn trường.

Điểm nhấn của buổi sáng là hoạt động tập thể “Khoảnh khắc an toàn”. Ba đội học sinh đại diện các khối lớp đã tham gia xử lý các tình huống liên quan đến sức khỏe tâm thần và phòng, chống bạo lực, xâm hại. Với hình thức giơ thẻ màu (xanh – an toàn; vàng – có dấu hiệu không an toàn; đỏ – rất nguy hiểm, cần trợ giúp khẩn cấp), các đội cùng thảo luận và đưa ra lựa chọn của mình. Các tình huống được xây dựng gần gũi với đời sống học sinh như áp lực trước kỳ kiểm tra, bị trêu chọc trên mạng xã hội, mâu thuẫn bạn bè hay gặp người lạ trong khu vực vắng. Thay vì đánh giá đúng – sai, chuyên gia tập trung phân tích để học sinh hiểu mức độ rủi ro và cách ứng phó phù hợp. Hoạt động giúp các em mạnh dạn chia sẻ quan điểm, đồng thời nâng cao khả năng nhận diện nguy cơ trong thực tế.

Sau phần hoạt động chung, học sinh được chia nhóm và di chuyển về các phòng học để tham gia hoạt động theo mô hình “góc hoạt động”. Bốn góc được thiết kế với bốn chủ đề khác nhau, tạo điều kiện để học sinh luân phiên trải nghiệm đầy đủ nội dung của chương trình.

Góc 1 – Nhận biết nguy cơ bạo lực, xâm hại trẻ em, học sinh thảo luận về các hình thức bạo lực thể chất, tinh thần, xâm hại tình dục, bỏ bê và bạo lực trên không gian mạng. Các em cùng phân tích những nguy cơ có thể gia tăng trong bối cảnh thiên tai và học cách phòng ngừa, ứng phó an toàn.

Góc 2 – Nhận diện tình huống không an toàn, học sinh thực hành “4 bước an toàn”: Nhận biết – Nói không – Rời đi và tìm người hỗ trợ – Kể lại để được giúp đỡ. Thông qua các tình huống giả định, các nhóm thảo luận và trình bày cách xử lý, từ đó củng cố quyền được nói “KHÔNG” và quyền được bảo vệ của trẻ em.

Góc 3 – Nhận diện cảm xúc bản thân, chuyên gia tâm lý hướng dẫn học sinh nhận biết các nhóm cảm xúc thường gặp như lo lắng, buồn bã, giận dữ, mệt mỏi; đồng thời giúp các em hiểu rằng mỗi cảm xúc đều đi kèm một nhu cầu cần được chăm sóc. Hoạt động nhóm nhỏ giúp học sinh xác định khi nào nên tự chăm sóc và khi nào cần tìm hỗ trợ sức khỏe tâm thần – tâm lý xã hội.

Nhà trường trang trí góc

Học sinh tham gia hoạt động nhóm 3

Góc 4 – Làm gì để chăm sóc sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội, học sinh được thực hành các kỹ thuật đơn giản như hít thở nhóm, lắng nghe tích cực theo cặp, chia sẻ thông điệp tích cực. Các em phân biệt giữa tự chăm sóc, tìm hỗ trợ và hỗ trợ bạn bè đúng cách. Thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh: chăm sóc sức khỏe tâm thần là một kỹ năng có thể học và cần được thực hành thường xuyên.

Các góc hoạt động được tổ chức theo hình thức luân phiên, bảo đảm mỗi học sinh đều được tham gia đủ bốn chủ đề. Sau mỗi góc, học sinh nhận một sticker xác nhận hoàn thành; những em hoàn thành đủ bốn góc được tham gia bốc thăm nhận quà, tạo thêm động lực và không khí hào hứng cho chương trình.

Sau khi các học sinh được tham gia đầy đủ 4 góc, các chuyên gia và giáo viên tại từng góc cùng tổng kết lại những thông điệp chính: cảm xúc của học sinh là tín hiệu quan trọng; các em có quyền được an toàn và được tôn trọng; khi gặp khó khăn, các em không cần phải tự chịu đựng một mình. Buổi sáng của chương trình không chỉ cung cấp kiến thức mà còn tạo ra không gian an toàn để học sinh trải nghiệm, kết nối và cảm nhận sự đồng hành từ nhà trường và người lớn xung quanh.